Skip to content
Shrutim Logo
Shrutim

Stotram

Shree Ram Raksha Stotram | श्रीरामरक्षास्तोत्रम्

Original · संस्कृतम्

श्री राम रक्षा स्तोत्र Sanskrit Lyrics

ॐ श्री गणेशाय नमः अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य बुधकौशिक ऋषिः। श्रीसीतारामचन्द्रो देवता। अनुष्टुप् छन्दः। सीता शक्तिः। श्रीमान् हनुमान् कीलकम्। श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे रामरक्षास्तोत्रजपे विनियोगः। ध्यानम् ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थं पीतं वासो वसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम्। वामाङ्कारूढ सीता मुखकमलमिलल्लोचनं नीरदाभं नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचन्द्रम्॥ स्तोत्रम् चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम्। एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम्॥ १॥ ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम्। जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमण्डितम्॥ २॥ सासितूणधनुर्बाणपाणिं नक्तञ्चरान्तकम्। स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम्॥ ३॥ रामरक्षां पठेत् प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम्। शिरो मे राघवः पातु भालं दशरथात्मजः॥ ४॥ कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रियः श्रुती। घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सलः॥ ५॥ जिह्वां विद्यानिधिः पातु कण्ठं भरतवन्दितः। स्कन्धौ दिव्यायुधः पातु भुजौ भग्नेशकार्मुकः॥ ६॥ करौ सीतापतिः पातु हृदयं जामदग्न्यजित्। मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रयः॥ ७॥ सुग्रीवेशः कटी पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभुः। ऊरू रघूत्तमः पातु रक्षःकुलविनाशकृत्॥ ८॥ जानुनी सेतुकृत् पातु जङ्घे दशमुखान्तकः। पादौ बिभीषणश्रीदः पातु रामोऽखिलं वपुः॥ ९॥ एतां रामबलोपेतां रक्षां यः सुकृती पठेत्। स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत्॥ १०॥ पातालभूतलव्योमचारिणश्छद्मचारिणः। न द्रष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभिः॥ ११॥ रामेति रामभद्रेति रामचन्द्रेति वा स्मरन्। नरो न लिप्यते पापैर्भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति॥ १२॥ जगज्जैत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाऽभिरक्षितम्। यः कण्ठे धारयेत्तस्य करस्थाः सर्वसिद्धयः॥ १३॥ वज्रपञ्जरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत्। अव्याहताज्ञः सर्वत्र लभते जयमङ्गलम्॥ १४॥ आदिष्टवान् यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हरः। तथा लिखितवान् प्रातः प्रबुद्धो बुधकौशिकः॥ १५॥ आरामः कल्पवृक्षाणां विरामः सकलापदाम्। अभिरामस्त्रिलोकानां रामः श्रीमान् स नः प्रभुः॥ १६॥ तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ। पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ॥ १७॥ फलमूलाशिनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ। पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ॥ १८॥ शरण्यौ सर्वसत्त्वानां श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम्। रक्षःकुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघूत्तमौ॥ १९॥ आत्तसज्जधनुषाविषुस्पृशावक्षयाशुगनिषङ्गसङ्गिनौ। रक्षणाय मम रामलक्ष्मणावग्रतः पथि सदैव गच्छताम्॥ २०॥ सन्नद्धः कवची खड्गी चापबाणधरो युवा। गच्छन्मनोरथोऽस्माकं रामः पातु सलक्ष्मणः॥ २१॥ रामो दाशरथिः शूरो लक्ष्मणानुचरो बली। काकुत्स्थः पुरुषः पूर्णः कौसल्येयो रघूत्तमः॥ २२॥ वेदान्तवेद्यो यज्ञेशः पुराणपुरुषोत्तमः। जानकीवल्लभः श्रीमानप्रमेयपराक्रमः॥ २३॥ इत्येतानि जपन्नित्यं मद्भक्तः श्रद्धयान्वितः। अश्वमेधाधिकं पुण्यं सम्प्राप्नोति न संशयः॥ २४॥ रामं दूर्वादलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम्। स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर्न ते संसारिणो नराः॥ २५॥ रामं लक्ष्मणपूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुन्दरम्। काकुत्स्थं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं धार्मिकम्॥ राजेन्द्रं सत्यसन्धं दशरथतनयं श्यामलं शान्तमूर्तिम्। वन्दे लोकाभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम्॥ २६॥ रामाय रामभद्राय रामचन्द्राय वेधसे। रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः॥ २७॥ श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम। श्रीराम राम भरताग्रज राम राम॥ श्रीराम राम रणकर्कश राम राम। श्रीराम राम शरणं भव राम राम॥ २८॥ श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि श्रीरामचन्द्रचरणौ वचसा गृणामि। श्रीरामचन्द्रचरणौ शिरसा नमामि श्रीरामचन्द्रचरणौ शरणं प्रपद्ये॥ २९॥ माता रामो मत्पिता रामचन्द्रः स्वामी रामो मत्सखा रामचन्द्रः। सर्वस्वं मे रामचन्द्रो दयालु- र्नान्यं जाने नैव जाने न जाने॥ ३०॥ दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे तु जनकात्मजा। पुरतो मारुतिर्यस्य तं वन्दे रघुनन्दनम्॥ ३१॥ लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम्। कारुण्यरूपं करुणाकरं तं श्रीरामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये॥ ३२॥ मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्। वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये॥ ३३॥ कूजन्तं रामरामेति मधुरं मधुराक्षरम्। आरुह्य कविताशाखां वन्दे वाल्मीकिकोकिलम्॥ ३४॥ आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसम्पदाम्। लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम्॥ ३५॥ भर्जनं भवबीजानामर्जनं सुखसम्पदाम्। तर्जनं यमदूतानां रामरामेति गर्जनम्॥ ३६॥ रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः। रामान्नास्ति परायणं परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहं रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर॥ ३७॥ राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे। सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने॥ ३८॥ इति श्रीबुधकौशिकविरचितं श्रीरामरक्षास्तोत्रं सम्पूर्णम्॥

Transliteration

श्री राम रक्षा स्तोत्र English Lyrics

oṃ śrī gaṇeśāya namaḥ asya śrīrāmarakṣāstotramantrasya budhakauśika ṛṣiḥ | śrīsītārāmacandro devatā | anuṣṭup chandaḥ | sītā śaktiḥ | śrīmān hanumān kīlakam | śrīrāmacandraprītyarthe rāmarakṣāstotrajape viniyogaḥ | dhyānam dhyāyedājānubāhuṃ dhṛtaśaradhanuṣaṃ baddhapadmāsanasthaṃ pītaṃ vāso vasānaṃ navakamaladalaspardhinetraṃ prasannam | vāmāṅkārūḍha sītā mukhakamalamilallocanaṃ nīradābhaṃ nānālaṅkāradīptaṃ dadhatamurujaṭāmaṇḍanaṃ rāmacandram || stotram caritaṃ raghunāthasya śatakoṭipravistaram | ekaikamakṣaraṃ puṃsāṃ mahāpātakanāśanam || 1 || dhyātvā nīlotpalaśyāmaṃ rāmaṃ rājīvalocanam | jānakīlakṣmaṇopetaṃ jaṭāmukuṭamaṇḍitam || 2 || sāsitūṇadhanurbāṇapāṇiṃ naktañcarāntakam | svalīlayā jagattrātumāvirbhūtamajaṃ vibhum || 3 || rāmarakṣāṃ paṭhet prājñaḥ pāpaghnīṃ sarvakāmadām | śiro me rāghavaḥ pātu bhālaṃ daśarathātmajaḥ || 4 || kausalyeyo dṛśau pātu viśvāmitrapriyaḥ śrutī | ghrāṇaṃ pātu makhatrātā mukhaṃ saumitrivatsalaḥ || 5 || jihvāṃ vidyānidhiḥ pātu kaṇṭhaṃ bharatavanditaḥ | skandhau divyāyudhaḥ pātu bhujau bhagneśakārmukaḥ || 6 || karau sītāpatiḥ pātu hṛdayaṃ jāmadagnyajit | madhyaṃ pātu kharadhvaṃsī nābhiṃ jāmbavadāśrayaḥ || 7 || sugrīveśaḥ kaṭī pātu sakthinī hanumatprabhuḥ | ūrū raghūttamaḥ pātu rakṣaḥkulavināśakṛt || 8 || jānunī setukṛt pātu jaṅghe daśamukhāntakaḥ | pādau bibhīṣaṇaśrīdaḥ pātu rāmo'khilaṃ vapuḥ || 9 || etāṃ rāmabalopetāṃ rakṣāṃ yaḥ sukṛtī paṭhet | sa cirāyuḥ sukhī putrī vijayī vinayī bhavet || 10 || pātālabhūtalavyomacāriṇaśchadmacāriṇaḥ | na draṣṭumapi śaktāste rakṣitaṃ rāmanāmabhiḥ || 11 || rāmeti rāmabhadreti rāmacandreti vā smaran | naro na lipyate pāpairbhuktiṃ muktiṃ ca vindati || 12 || jagajjaitraikamantreṇa rāmanāmnā'bhirakṣitam | yaḥ kaṇṭhe dhārayettasya karasthāḥ sarvasiddhayaḥ || 13 || vajrapañjaranāmedaṃ yo rāmakavacaṃ smaret | avyāhatājñaḥ sarvatra labhate jayamaṅgalam || 14 || ādiṣṭavān yathā svapne rāmarakṣāmimāṃ haraḥ | tathā likhitavān prātaḥ prabuddho budhakauśikaḥ || 15 || ārāmaḥ kalpavṛkṣāṇāṃ virāmaḥ sakalāpadām | abhirāmastrilokānāṃ rāmaḥ śrīmān sa naḥ prabhuḥ || 16 || taruṇau rūpasampannau sukumārau mahābalau | puṇḍarīkaviśālākṣau cīrakṛṣṇājināmbarau || 17 || phalamūlāśinau dāntau tāpasau brahmacāriṇau | putrau daśarathasyaitau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 18 || śaraṇyau sarvasattvānāṃ śreṣṭhau sarvadhanuṣmatām | rakṣaḥkulanihantārau trāyetāṃ no raghūttamau || 19 || āttasajjadhanuṣāviṣuspṛśāvakṣayāśuganiṣaṅgasaṅginau | rakṣaṇāya mama rāmalakṣmaṇāvagrataḥ pathi sadaiva gacchatām || 20 || sannaddhaḥ kavacī khaḍgī cāpabāṇadharo yuvā | gacchanmanoratho'smākaṃ rāmaḥ pātu salakṣmaṇaḥ || 21 || rāmo dāśarathiḥ śūro lakṣmaṇānucaro balī | kākutsthaḥ puruṣaḥ pūrṇaḥ kausalyeyo raghūttamaḥ || 22 || vedāntavedyo yajñeśaḥ purāṇapuruṣottamaḥ | jānakīvallabhaḥ śrīmānaprameyaparākramaḥ || 23 || ityetāni japannityaṃ madbhaktaḥ śraddhayānvitaḥ | aśvamedhādhikaṃ puṇyaṃ samprāpnoti na saṃśayaḥ || 24 || rāmaṃ dūrvādalaśyāmaṃ padmākṣaṃ pītavāsasam | stuvanti nāmabhirdivyairna te saṃsāriṇo narāḥ || 25 || rāmaṃ lakṣmaṇapūrvajaṃ raghuvaraṃ sītāpatiṃ sundaram | kākutsthaṃ karuṇārṇavaṃ guṇanidhiṃ viprapriyaṃ dhārmikam || rājendraṃ satyasandhaṃ daśarathatanayaṃ śyāmalaṃ śāntamūrtim | vande lokābhirāmaṃ raghukulatilakaṃ rāghavaṃ rāvaṇārim || 26 || rāmāya rāmabhadrāya rāmacandrāya vedhase | raghunāthāya nāthāya sītāyāḥ pataye namaḥ || 27 || śrīrāma rāma raghunandana rāma rāma | śrīrāma rāma bharatāgraja rāma rāma || śrīrāma rāma raṇakarkaśa rāma rāma | śrīrāma rāma śaraṇaṃ bhava rāma rāma || 28 || śrīrāmacandracaraṇau manasā smarāmi śrīrāmacandracaraṇau vacasā gṛṇāmi | śrīrāmacandracaraṇau śirasā namāmi śrīrāmacandracaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 29 || mātā rāmo matpitā rāmacandraḥ svāmī rāmo matsakhā rāmacandraḥ | sarvasvaṃ me rāmacandro dayālu- rnānyaṃ jāne naiva jāne na jāne || 30 || dakṣiṇe lakṣmaṇo yasya vāme tu janakātmajā | purato mārutiryasya taṃ vande raghunandanam || 31 || lokābhirāmaṃ raṇaraṅgadhīraṃ rājīvanetraṃ raghuvaṃśanātham | kāruṇyarūpaṃ karuṇākaraṃ taṃ śrīrāmacandraṃ śaraṇaṃ prapadye || 32 || manojavaṃ mārutatulyavegaṃ jitendriyaṃ buddhimatāṃ variṣṭham | vātātmajaṃ vānarayūthamukhyaṃ śrīrāmadūtaṃ śaraṇaṃ prapadye || 33 || kūjantaṃ rāmarāmeti madhuraṃ madhurākṣaram | āruhya kavitāśākhāṃ vande vālmīkikokilam || 34 || āpadāmapahartāraṃ dātāraṃ sarvasampadām | lokābhirāmaṃ śrīrāmaṃ bhūyo bhūyo namāmyaham || 35 || bharjanaṃ bhavabījānāmarjanaṃ sukhasampadām | tarjanaṃ yamadūtānāṃ rāmarāmeti garjanam || 36 || rāmo rājamaṇiḥ sadā vijayate rāmaṃ rameśaṃ bhaje rāmeṇābhihatā niśācaracamū rāmāya tasmai namaḥ | rāmānnāsti parāyaṇaṃ parataraṃ rāmasya dāso'smyahaṃ rāme cittalayaḥ sadā bhavatu me bho rāma māmuddhara || 37 || rāma rāmeti rāmeti rame rāme manorame | sahasranāma tattulyaṃ rāmanāma varānane || 38 || iti śrībudhakauśikaviracitaṃ śrīrāmarakṣāstotraṃ sampūrṇam ||

Meaning

श्री राम रक्षा स्तोत्र English Meaning

Om, salutations to Shri Ganesha. Of this Ram Raksha Stotra mantra, the seer is Budhakaushika; the deity is Shri Sita-Ramachandra; the metre is Anushtup; Sita is its power, the glorious Hanuman its key (kilaka); it is chanted to please Shri Ramachandra. Meditation. Meditate on Ramachandra, whose arms reach to his knees, who holds bow and arrow and sits in the lotus posture, clad in yellow, serene, his eyes rivalling fresh lotus petals; whose eyes meet the lotus face of Sita seated on his left lap; dark as a rain cloud, shining with many ornaments, crowned with a great knot of matted hair. The hymn. The story of Raghunatha is spread over a hundred crore verses, and every single syllable of it destroys a person's gravest sins. Meditating on Rama, dark as the blue lotus, with eyes like lotuses, accompanied by Janaki and Lakshmana, adorned with a crown of matted hair, — — who holds sword, quiver, bow and arrows and ends the night-roaming demons, the unborn, all-pervading Lord who appeared by his own play to protect the world, — — the wise should recite this Ram Raksha, which destroys sin and grants every wish. May Raghava protect my head, and the son of Dasharatha my forehead. May Kausalya's son protect my eyes, and the beloved of Vishvamitra my ears; may the protector of the sacrifice guard my nose, and the one who loves Sumitra's son my mouth. May the treasure of knowledge protect my tongue, and the one revered by Bharata my throat; may the bearer of divine weapons protect my shoulders, and the breaker of Shiva's bow my arms. May Sita's husband protect my hands, and the conqueror of Parashurama my heart; may the destroyer of Khara protect my middle, and Jambavan's refuge my navel. May the lord of Sugriva protect my waist, and Hanuman's master my hips; may the best of the Raghus, destroyer of the demon clans, protect my thighs. May the builder of the bridge protect my knees, and the slayer of the ten-headed Ravana my shins; may the one who gave Vibhishana his fortune protect my feet, and may Rama protect my whole body. The virtuous one who recites this protection, filled with Rama's strength, becomes long-lived, happy, blessed with children, victorious and humble. Those who roam the underworld, the earth and the sky, and those who move in disguise, cannot even look upon one protected by Rama's names. One who remembers 'Rama', 'Ramabhadra' or 'Ramachandra' is not touched by sin, and gains both worldly joys and liberation. Whoever wears at the throat this protection, guarded by Rama's name, the one mantra that conquers the world, holds every accomplishment in the palm of the hand. Whoever remembers this armour of Rama, called the Vajrapanjara (the diamond cage), finds his word obeyed everywhere and gains victory and auspiciousness. Just as Hara (Shiva) taught this Ram Raksha to him in a dream, so did Budhakaushika write it down on waking at dawn. He is the garden of wish-fulfilling trees and the end of every calamity, the delight of the three worlds — that glorious Rama is our Lord. Young, handsome, tender yet mighty, with large eyes like white lotuses, clad in bark garments and black antelope skin, — — living on fruits and roots, self-restrained, ascetics and celibates: these two sons of Dasharatha, the brothers Rama and Lakshmana, — — the refuge of all beings, foremost among all archers, destroyers of the demon clans: may those two best of the Raghus protect us. With bows strung and in hand, fingers on their arrows, bearing quivers of inexhaustible arrows, may Rama and Lakshmana always walk before me on my path to protect me. Ready for battle, armoured, bearing sword, bow and arrows, youthful — may Rama, our heart's desire, go with us and protect us together with Lakshmana. Rama, son of Dasharatha, the hero followed by Lakshmana, the mighty one, Kakutstha, the complete Person, Kausalya's son, the best of the Raghus, — — known through the Vedanta, lord of sacrifice, the ancient supreme Person, Janaki's beloved, the glorious one of immeasurable valour. My devotee who chants these names daily with faith gains merit greater than an Ashvamedha sacrifice; of this there is no doubt. Those who praise with these divine names Rama, dark as a blade of durva grass, lotus-eyed and clad in yellow, are no longer bound to the round of worldly life. I bow to Rama — elder brother of Lakshmana, best of the Raghus, Sita's lovely husband, Kakutstha, ocean of compassion, treasury of virtues, dear to the learned, righteous; king of kings, true to his word, Dasharatha's son, dark-hued, the very form of peace, delight of the world, ornament of the Raghu line, Raghava, the foe of Ravana. Salutations to Rama, to Ramabhadra, to Ramachandra, the creator; to Raghunatha, the Lord, the husband of Sita. Shri Rama, Rama, joy of the Raghus, Rama, Rama; Shri Rama, Rama, elder brother of Bharata, Rama, Rama; Shri Rama, Rama, fierce in battle, Rama, Rama; Shri Rama, Rama, be my refuge, Rama, Rama. I remember the feet of Shri Ramachandra in my mind; I praise the feet of Shri Ramachandra with my speech; I bow my head to the feet of Shri Ramachandra; I take refuge at the feet of Shri Ramachandra. Rama is my mother, Ramachandra my father; Rama is my master, Ramachandra my friend; the compassionate Ramachandra is my all — I know no other, none at all. I bow to the joy of the Raghus, with Lakshmana on his right and Janaka's daughter on his left, and Maruti (Hanuman) before him. I take refuge in Shri Ramachandra — the delight of the world, steadfast on the field of battle, lotus-eyed, lord of the Raghu line, compassion embodied, the source of mercy. I take refuge in the messenger of Shri Rama — swift as the mind, fast as the wind, master of his senses, foremost among the wise, son of the Wind, chief of the monkey hosts. I bow to Valmiki, the cuckoo who, perched on the branch of poetry, sings 'Rama, Rama' in sweet syllables. Again and again I bow to Shri Rama, the delight of the world, who takes away all misfortune and gives every kind of prosperity. The roar of 'Rama, Rama' roasts the seeds of rebirth, gathers happiness and wealth, and terrifies the messengers of Yama. Rama, the jewel among kings, is ever victorious; I worship Rama, Lakshmi's lord. By Rama the demon army was struck down; salutations to that Rama. There is no refuge higher than Rama; I am Rama's servant. May my mind always rest in Rama — O Rama, lift me up! (Shiva says:) O lovely-faced Parvati, I delight in Rama, the delight of the mind, chanting 'Rama, Rama, Rama'; the name of Rama is equal to the thousand names. Thus ends the Shri Ram Raksha Stotra composed by Budhakaushika.

अर्थ

श्री राम रक्षा स्तोत्र Hindi Meaning

ॐ, श्री गणेश को नमस्कार। इस रामरक्षा स्तोत्र मन्त्र के ऋषि बुधकौशिक हैं, देवता श्री सीता-रामचन्द्र हैं, छन्द अनुष्टुप् है; सीता शक्ति हैं, श्रीमान् हनुमान कीलक हैं; श्री रामचन्द्र की प्रसन्नता के लिए रामरक्षा स्तोत्र के जप में इसका विनियोग है। ध्यान। जिनकी भुजाएँ घुटनों तक लम्बी हैं, जो धनुष-बाण धारण किए पद्मासन में विराजमान हैं, पीताम्बर पहने हैं, प्रसन्न हैं और जिनके नेत्र नए कमल-दलों से होड़ करते हैं; जिनकी दृष्टि बाईं गोद में बैठी सीता के मुखकमल से मिल रही है, जो मेघ के समान श्याम हैं, अनेक आभूषणों से दीप्त हैं और विशाल जटा-मुकुट धारण करते हैं — उन श्री रामचन्द्र का ध्यान करें। स्तोत्र। श्री रघुनाथ जी का चरित सौ करोड़ विस्तार वाला है; उसका एक-एक अक्षर मनुष्यों के महापापों का नाश करने वाला है। नीलकमल के समान श्याम, कमलनयन, जानकी और लक्ष्मण सहित, जटाओं के मुकुट से सुशोभित श्री राम का ध्यान करके — — जो हाथों में खड्ग, तरकश, धनुष और बाण धारण किए हैं और निशाचरों का अन्त करने वाले हैं, जगत की रक्षा के लिए अपनी लीला से प्रकट हुए उन अजन्मा, सर्वव्यापक प्रभु का (ध्यान करके) — — बुद्धिमान मनुष्य पापों का नाश करने वाली और सब कामनाएँ पूरी करने वाली इस रामरक्षा का पाठ करे। राघव मेरे सिर की रक्षा करें और दशरथनन्दन मेरे ललाट की। कौसल्यानन्दन मेरे नेत्रों की और विश्वामित्र के प्रिय मेरे कानों की रक्षा करें; यज्ञ के रक्षक मेरी नासिका की और लक्ष्मण पर स्नेह रखने वाले मेरे मुख की रक्षा करें। विद्या के भण्डार मेरी जिह्वा की और भरत द्वारा वन्दित मेरे कण्ठ की रक्षा करें; दिव्य आयुधधारी मेरे कन्धों की और शिवधनुष तोड़ने वाले मेरी भुजाओं की रक्षा करें। सीतापति मेरे हाथों की और परशुराम को जीतने वाले मेरे हृदय की रक्षा करें; खर का संहार करने वाले मेरे मध्यभाग की और जाम्बवान के आश्रय मेरी नाभि की रक्षा करें। सुग्रीव के स्वामी मेरी कमर की और हनुमान के प्रभु मेरे नितम्बों की रक्षा करें; राक्षसकुल का विनाश करने वाले रघुश्रेष्ठ मेरी जाँघों की रक्षा करें। सेतु बाँधने वाले मेरे घुटनों की और दशमुख रावण का अन्त करने वाले मेरी पिंडलियों की रक्षा करें; विभीषण को ऐश्वर्य देने वाले मेरे चरणों की और श्री राम मेरे सम्पूर्ण शरीर की रक्षा करें। जो पुण्यात्मा राम के बल से युक्त इस रक्षा का पाठ करता है, वह दीर्घायु, सुखी, पुत्रवान, विजयी और विनम्र होता है। पाताल, पृथ्वी और आकाश में विचरने वाले तथा छल-वेश में घूमने वाले प्राणी राम-नामों से रक्षित व्यक्ति को देख तक नहीं सकते। जो 'राम', 'रामभद्र' या 'रामचन्द्र' कहकर स्मरण करता है, वह पापों से लिप्त नहीं होता और भोग तथा मोक्ष दोनों पाता है। जगत को जीतने वाले एकमात्र मन्त्र राम-नाम से रक्षित इस (रक्षा) को जो कण्ठ में धारण करता है, सब सिद्धियाँ उसकी मुट्ठी में रहती हैं। जो वज्रपंजर नामक इस राम-कवच का स्मरण करता है, उसकी आज्ञा कहीं नहीं टलती और वह सर्वत्र विजय और मंगल पाता है। भगवान शंकर ने स्वप्न में इस रामरक्षा का जैसा आदेश दिया, वैसा ही बुधकौशिक ऋषि ने प्रातः जागकर लिख दिया। जो कल्पवृक्षों के उद्यान हैं और सब विपत्तियों का अन्त करने वाले हैं, जो तीनों लोकों में सबसे सुन्दर हैं, वे श्रीमान् राम ही हमारे प्रभु हैं। जो तरुण, रूपवान, सुकुमार और महाबली हैं, जिनके नेत्र श्वेत कमल के समान विशाल हैं, जो वल्कल और काले मृगचर्म के वस्त्र पहने हैं, — — जो फल-मूल खाने वाले, संयमी, तपस्वी और ब्रह्मचारी हैं, वे दशरथ के पुत्र, दोनों भाई राम और लक्ष्मण — — जो सब प्राणियों के शरणदाता और सब धनुर्धारियों में श्रेष्ठ हैं, राक्षसकुल के वे संहारक, दोनों रघुश्रेष्ठ, हमारी रक्षा करें। हाथ में चढ़ा हुआ धनुष लिए, बाण पर हाथ रखे और अक्षय बाणों के तरकश धारण किए राम और लक्ष्मण मेरी रक्षा के लिए मार्ग में सदा मेरे आगे-आगे चलें। युद्ध के लिए तैयार, कवचधारी, खड्ग और धनुष-बाण धारण किए युवा श्री राम — जो हमारे मनोरथ हैं — लक्ष्मण सहित हमारे साथ चलते हुए हमारी रक्षा करें। दशरथनन्दन, शूरवीर, लक्ष्मण जिनके अनुचर हैं, बलवान, काकुत्स्थ, पूर्ण पुरुष, कौसल्यानन्दन, रघुश्रेष्ठ राम, — — जो वेदान्त से जाने जाते हैं, यज्ञों के स्वामी और पुराणपुरुषोत्तम हैं, जो जानकी के प्रियतम हैं, श्रीमान् हैं और जिनका पराक्रम अपार है। जो मेरा भक्त श्रद्धा से इन नामों का नित्य जप करता है, वह निःसन्देह अश्वमेध यज्ञ से भी अधिक पुण्य पाता है। दूर्वादल के समान श्याम, कमलनयन, पीताम्बरधारी राम की जो इन दिव्य नामों से स्तुति करते हैं, वे संसार-चक्र में नहीं पड़ते। लक्ष्मण के बड़े भाई, रघुश्रेष्ठ, सीता के सुन्दर पति, काकुत्स्थ, करुणा के सागर, गुणों के भण्डार, ब्राह्मणों के प्रिय, धर्मात्मा; राजाधिराज, सत्यप्रतिज्ञ, दशरथनन्दन, श्यामवर्ण, शान्तमूर्ति, लोकाभिराम, रघुकुलतिलक, रावण के शत्रु राघव राम की मैं वन्दना करता हूँ। राम, रामभद्र, रामचन्द्र और विधाता को, रघुनाथ, प्रभु और सीतापति को नमस्कार है। हे श्री राम, राम, रघुनन्दन, राम, राम; हे श्री राम, राम, भरत के बड़े भाई, राम, राम; हे श्री राम, राम, रण में कठोर, राम, राम; हे श्री राम, राम, मेरे शरणदाता बनिए, राम, राम। मैं श्री रामचन्द्र के चरणों का मन से स्मरण करता हूँ और वाणी से उनके चरणों का गुणगान करता हूँ; सिर झुकाकर श्री रामचन्द्र के चरणों को प्रणाम करता हूँ और उन्हीं चरणों की शरण लेता हूँ। राम मेरी माता हैं, रामचन्द्र मेरे पिता हैं; राम मेरे स्वामी हैं, रामचन्द्र मेरे सखा हैं; दयालु रामचन्द्र ही मेरा सर्वस्व हैं — मैं किसी और को नहीं जानता, बिल्कुल नहीं जानता। जिनके दाहिनी ओर लक्ष्मण और बाईं ओर जनकनन्दिनी सीता हैं, और सामने हनुमान जी हैं, उन रघुनन्दन की मैं वन्दना करता हूँ। जो लोकों को आनन्द देने वाले, रणभूमि में धीर, कमलनयन और रघुवंश के स्वामी हैं, जो करुणा की मूर्ति और करुणा के भण्डार हैं, उन श्री रामचन्द्र की मैं शरण लेता हूँ। जो मन के समान गतिवाले, वायु के समान वेगवान, जितेन्द्रिय और बुद्धिमानों में श्रेष्ठ हैं, जो पवनपुत्र और वानरसेना के प्रमुख हैं, उन श्री रामदूत (हनुमान) की मैं शरण लेता हूँ। कविता की डाली पर बैठकर मधुर अक्षरों में 'राम-राम' कूकने वाले वाल्मीकि रूपी कोकिल की मैं वन्दना करता हूँ। विपत्तियों को हरने वाले और सब सम्पदाएँ देने वाले लोकाभिराम श्री राम को मैं बार-बार नमस्कार करता हूँ। 'राम-राम' का गर्जन जन्म-मरण के बीजों को भून देता है और सुख-सम्पत्ति दिलाता है; वह यमदूतों को भयभीत कर देता है। राजाओं में मणि के समान श्री राम सदा विजयी हैं, मैं लक्ष्मीपति राम को भजता हूँ; राम ने निशाचरों की सेना का संहार किया, उन राम को नमस्कार है। राम से बढ़कर कोई आश्रय नहीं, मैं राम का दास हूँ; मेरा चित्त सदा राम में लीन रहे — हे राम, मेरा उद्धार कीजिए। (शिवजी कहते हैं:) हे सुमुखि पार्वती! मैं 'राम, राम, राम' जपते हुए मनोहर राम में रमण करता हूँ; राम-नाम (विष्णु के) सहस्र नामों के समान है। इस प्रकार बुधकौशिक ऋषि द्वारा रचित श्री रामरक्षा स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।

Listen

Recitation video

Shree Ram Raksha Stotram | श्रीरामरक्षास्तोत्रम्

Significance

श्री राम रक्षा स्तोत्र Significance

Ram Raksha Stotram: A powerful prayer for Lord Rama’s protection.

Keep reading

Explore similar